سیستم اطلاعات جغرافیایی با نرم افزار Arc GIS
امروزه با توجه به پیشرفت علوم و سیستم های کامپیوتری فناوری GIS در زمینه های زمین شناسی، مطالعات زیست محیطی، منابع آب و آبخیزداری، کشاورزی، جنگلداری، تعلیم و تربیت، کاربردهای شهری، تجارت، صنعت، سازمانها و ... کاربرد فراوانی پیدا نموده است.برخی ازاین کاربردها عبارتند از:
زمین شناسی: تجزیه و تحلیل اطلاعات زمین شناسی در یک منطقه چه به منظور اکتشافات معدنی، نفت و چه سایر اهداف، اصولا یک فرایند ترکیبی از داده های مختلف می باشد. یک زمین شناس با مرتبط کردن داده های گوناگون زمین شناسی، به دنبال یافتن ساختارهای مفید زمین شناسی در یک ناحیه است، از اینرو تمام داده های زمین شناسی برای این که بتوانند مفید واقع شوند باید با توجه به موقعیت جغرافیایی شان تجزیه تحلیل شوند.
تهیه نقشه زمین شناسی ایران بااستفاده ازسیستم اطلاعات جغرافیایی
GIS با فراهم کردن امکانات نمایش و تجزیه وتحلیل داده های مختلف با یکدیگر ، یک زمین شناس را قادر به انجام کار با داده های گوناگون بطور بسیار وسیع تر و دقیق تر می نماید، به طریقی که با روشهای آنالوگ وسنتی تقریباً غیر ممکن می باشند.
بطور کلی کاربردهای GIS در زمین شناسی را می توان به شرح زیر عنوان نمود: تهیه نقشه های پتانسیل معدنی: که هدف تلفیق اطلاعات حاصل از لایه های اطلاعاتی] زمین شناسی، ژئوشیمی،ژئوفیزیک، دورسنجی وزمین شناسی اقتصادی (پراکندگی کانسارها و اندیس های معدنی منطقه)[ در جهت تهیه نقشه ای می باشد که معرف مناطقی با بیشترین احتمال جهت کانی سازی، بر اساس مدل متالوژی منطقه است.
تهیه نقشه های حوادث و بلایای طبیعی: که به پایداری شیبها، زمین لغزه ها، منطقه بندی خسارت زمین لرزه، فورانهای آتشفشانی، خسارات ناشی از طغیان رودخانه ها و تسونا می ها، فرسایش محلی، خطرات آلودگی ناشی از فعالیت معدنی یا صنعتی و گرم شدن کره زمین و ... می پردازند.
نقشه های مکان یابی (Siteselection) که انتخاب محل های مناسب جهت اجرای پروژه های مهندسی نظیر دفن مواد زائد، خط لوله، جاده ومسیر راه آهن، سدها و گسترش و توسعه ساختمان سازی میباشد.
فراوری های متنوع زمین شناسی جهت ارزیابی منابعی مانند آب، ماسه وگراول، سنگ ساختمانی، نفت خام، گاز طبیعی، زغال سنگ، انرژی زمین گرمایی در کنار کانیهای فلزی.
تحقیقات اکتشافی در زمینه شناسایی روابط متقابل مکانی میان مجموعه داده ها در طول دوره تحقیق زمین شناسی، مانند درک علائم ژئوشیمیایی وژئوفیزیکی منطقه ای گرانیت های نوع S وI ویا ارزیابی علائم حاصل از تصاویر ماهواره ای در ارتباط با لیتولوژی و پوشش گیاهی.
محیط زیست:بررسی میزان آلودگی آب، خاک، هوا و.... و در نهایت تهیه نقشه هایی جهت حفاظت از محیط زیست.
منابع آب و آبخیزداری: کشف منابع آبی زیر زمینی و بررسی آبهای سطحی
کشاورزی و برنامه ریزی برای کاربری اراضی:
بسیاری از سازمانهای مربوط به کشاورزی و کاربری اراضی، هم اکنون از تکنیک های GIS بهره می گیرند. به عنوان نمونه، داده های مربوط به کاربری اراضی و هواشناسی حاصل از ماهواره ها، اندازه گیری های زمینی و اطلاعات مربوط به محصول سال قبل، همه با هم برای پیش بینی میزان یک یا چند نوع محصول دریک منطقه می توانند تجزیه و تحلیل شوند.
جنگلداری و مدیریت حیات وحش:
به وسیله یک سیستم اطلاعات جغرافیایی نقشه جنگل ها می توانند دائماً وبطور پیوسته به روز شوند. همچنین GIS می تواند برای ذخیره و تجزیه و تحلیل اطلاعات جنگل از قبیل محاسبه مقدار چوب قابل برداشت از یک منطقه، بررسی چگونگی توزیع آتش سوزی در جنگل و یا ارزیابی برنامه های مختلف برداشت چوب، بکار رود، در حالی که انجام بسیاری از این تجزیه و تحلیل ها بدون بکار گیری GIS امکان پذیر نمی باشند.
کاربرد های شهری:کاربرد های شهری GIS عبارتند از جمع آوری، به روز در آوردن، پردازش و توزیع داده های مربوط به زمین های شهری به طور سیستماتیک، تصمیم گیری های اقتصادی، قانونی و فعالیت های مختلف برنامه ریزی مانند توسعه شهر سازی و برنامه ریزی شهری در استانهای مختلف
تجارت: محلها و سیستم های تحویل مناسب درامورتجاری.
صنعت حمل و نقل، ارتباطات و ...: کاربرد GISدر صنعت می تواند به عنوان نمونه،تعیین مسیر ترانزیت کالا، تعیین موقعیت مناسب برای احداث جاده ها، خطوط نیرو،سیستم های مخابراتی و.... باشد.
سازمانها: استفاده در کلیه اموراستانها به صورت محلی و استانی
سرویسهای اضطراری: مثل آتشنشانی و پلیس
نظامی:استفاده دربرنامه ریزی های نظامی.
تعلیم و تربیت:(تحقیق، آموزش ابزار و نظارت)
مراحل برپایی و اجرای یک پروژه معدنی در محیط GIS:
بیشتر طرح های GIS جهت تهیه نقشه های پتانسیل معدنی می تواند به سه مرحله اصلی تقسیم گردد:
در نخستین مرحله، کلیه داده های مناسب در پایگاه داده های GIS جمع آوری می شوند.
تجزیه، تحلیل و تفسیر داده ها
پس از ورود داده ها و آماده سازی لایه های اطلاعاتی، چگونگی و نحوه ایجاد نقشه های نشانگر و تعیین متغیرها یا پارامترهای نشانگر، انتخاب می گردد. در مرحله بعد، دسته بندی ،تجزیه وتحلیل و پردازش داده هابه منظور تهیه الگوهایی مناسب جهت مدل کانی سازی مربوطه، صورت می گیرد.
درآخرین مرحله نیزترکیب وتلفیق شواهد بدست آمده(لایه های نشانگر)،به منظور پیش بینی پتانسیل معدنی مورد نظر صورت خواهدگرفت.
مهمترین هدف GIS تلفیق داده های مکانی و ارزیابی نهایی آنها است. سیستم اطلاعات جغرافیایی امکان استفاده از روشهای مختلف ترکیب و تفسیر داده ها و به نقشه در آوردن متغیرهای جدید را فراهم می آورد که از آنها می توان در تهیه نقشه های پتانسیل کانی سازی استفاده نمود و از نتایج بدست آمده در عملیات پی جویی و اکتشاف بهره گرفت.
تهیه نقشه های پتانسیل معدنی طی مراحل ذیل صورت می پذیرد:
جمع آوری، طبقه بندی و ورود داده ها و تشکیل بانک اطلاعاتی لایه های مختلف این مرحله شامل شناسایی منابع داده های مورد نظر،برداشت و جمع آوری داده ها، رقومی کردن آنها، ورود آنها به کامپیوتر، سازماندهی و تفسیر ساختار و زمین مرجع کردن برخی از داده های اولیه است.کوچکترین اشتباه در این مرحله منجر به ایجاد خطا در نقشه نهایی می شود.
ترکیب و تلفیق لایه های اطلاعاتی
از یک یا چند روش برای ترکیب لایه های اطلاعاتی استفاده می شود. انتخاب روش ترکیب و پارامترهای آن تنها توسط سیستم های اطلاعات جغرافیایی انجام پذیر نیست بلکه کارشناس یا مسئول پروژه در این مورد تصمیم گیری می نماید و این انتخاب یکی از پارامترهای مهم در تهیه نقشه های پتانسیل کانی سازی است. انجام سه مرحله ذکر شده می تواند به صورت نقشه ها و جداول در عملیات اکتشاف معدنی مورد استفاده قرار گیرد که پس از تلفیق، احتمال حضور کانسار مورد نظر را در یک ناحیه معرفی می نماید.
نرم افزارها وسخت افزارهای موجود در یک سیستم اطلاعات جفرافیایی:
برخی ازنرم افزارهای موجوددریک سیستم اطلاعات جغرافیایی عبارتنداز: ArcView, Arc/Info, EthernetLAN , CAT-5, Arc Tool box, Autocad map, Geomatica, ELWIS, ERmapper, Geomedia, ArcIMS, ArcCatalog, ArcSDE, Map Objects, ArcMap,…
نرم افزارها وسخت افزارهای موجود در یک سیستم اطلاعات جفرافیایی:
وبرخی ازسخت افزارهای موجوددریک سیستم اطلاعات جغرافیایی عبارتنداز: Inkjetor laser، Fiber-Obtics، Wan، Micro wave، Digitizer، T-1، Tcp-Ip، Active-X، NT، Case tools، Mojo ,… .
ادغام تکنولوژی ها:
ادغام تکنولوژی های GIS, GPS وRS در ایجاد سیستم های قدرتمند، جهت تعین زمان واقعی نقشه برداری و جمع آوری داده ها سودمند می باشند.
یک نمونه بارز از ادغام این سه تکنولوژی، نقشه برداری متحرک است که در آن دوربین های دیجیتالی GPS/INS، یک سیستم کامپیوتری را تشکیل میدهندکه با نقشه های الکترونیکی و وسایل ارتباطی دور برد نظیر تلفنهای همراه (که جهت پیوستن به پایگاه های داده ای GIS موجود در دفتر کار مورد استفاده قرار می گیرد)، همه دریک وسیله نقلیه نصب گردیده اند. سیستم تهیه نقشه سیار، به زمین شناسان صحرایی در یک وسیله نقلیه این امکان را می دهد، تا داده های مکانی مربوط به زمین را جهت ورود به پایگاه اطلاعاتی GIS ،را در یک زمان تقریباً حقیقی گردآوری نمایند.
GIS , GPS & RS :
ژئوانفورماتیک به عنوان یک علم چند منظوره در راستای اندازه گیری، ثبت، تحلیل و ارائه داده های جغرافیایی تعریف شده است. این اطلاعات زمینی توسط تکنولوژی های GIS, GPS و RS گردآوری می شوند. هر یک ازاین سه تکنولوژی و یا دو نوع از آن در ترکیب با دیگری تکنولوژی جدید 3S (3systsms)را ایجاد می نماید. سنجش از دور(Remote Sensing) یا RS، تصاویری از محیط و منابع طبیعی را به صورت چند طیفی با قدرت تفکیک گوناگون در زمان های مختلف تهیه می نماید. سیستم موقعیت یابی جهانی ( Global Position System) یا GPS و نیز سیستم ناوبری خودکار ( Inertial Navigation System ) یا INS توسط نقاط کنترل زمینی و فتو گرامتری، سنجنده های بکاربرده شده در سنجش از دور را تقویت می سازند و سیستم اطلاعاتی جغرافیایی (Geographical Information System)یا GIS، دستیابی به داده ها و اطلاعاتی که از بانکها و پایگاه های داده های مکانی زمین با بکارگیری ابزارهای مدرن، ایجاد شده را امکان پذیر می سازد.
ترکیب تصاویر ماهواره ای و : GIS با ترکیب تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک بالا و GIS ، نقشه هایی با مقیاس بزرگتر (1000: 1 و 2400: 1 ) را می توان تهیه نمود. سیستم اطلاعات جغرافیایی در راستای مدیریت منابع طبیعی با استفاده از سنجش از دور می تواند در زمینه های زیر مورد استفاده قرار گیرد : -آنالیز حوادث طبیعی، شامل فرسایش خاک، سیلاب، خشکسالی وسایر حوادث طبیعی دیگر.
-مدیریت آبخیزداری.
-مطالعه کاربردی زمین در توسعه کشاورزی.
-پیش بینی میزان محصولات نسبت به وسعت زمین.
ترکیب فتوگرامتری رقومی و GIS :
فتو گرامتری رقومی تنها بخشی از یک سیستم سنجش از دور است در حالی که سنجش از دور خود تکنیک تفسیر و استخراج اطلاعات از تصاویر می باشد.
ترکیب GIS و GPS
بخش چشم گیری از عملیات صحرایی جهت تولید عکس نقشه (Photomap) و تصاویر ماهواره ای همراه با یادداشت های حاشیه ای (اطلاعات فیلد) در تحقیقات زیست محیطی، نقشه برداری زمین و نقشه برداری خسارات ناشی از حوادث و... با بهره گیری از ترکیب GIS و GPS انجام می پذیرد. ناوبری دریایی و اتومبیل با استفاده از GPS همراه با نقشه های چارت های الکترونیکی، یک نمونه عالی از تلفیق دو سیستم GIS و GPS را عرضه می دارد.
سیستم های مدیریت پایگاه داده ها: یکی از خویشاوند های مهم GIS سیستم مدیریت پایگاه داده ها Data Base Management System یا (DBMS) می باشد. DBMS ، سیستم های کامپیوتری هستند که برای نظارت و کنترل بر هر نوع داده رقومی مورد استفاده قرار می گیرند. داده های مکانی به روش های گوناگون سازماندهی می شوند که این امر به روش جمع آوری، نحوه ذخیره ومقدار تفسیر اضافه شده به آنها و همچنین هدف جمع آوری آنها بستگی دارد.
مدل های وکتوری (برداری) و رستری، طرح های کلی شناخته شده متداول برای سازماندهی داده ها در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی هستند. مدل وکتوری، جهان را به نقاط، خطوط و نواحی محصور شده به وسیله خطوط تقسیم می کند، در حالی که مدل رستری سلول ها یا پیکسل ها را به عنوان واحدهای مکانی مورد استفاده قرار می دهد.
پایگاه داده ها(Data Base) نیز، مجموعه ای از داده های وابسته به یکدیگر و هر چیزی است که برای نگهداری و استفاده از آنها لازم است. سیستم مدیریت پایگاه داده ها(DBMS) نیزمجموعه ای از نرم افزارها برای ذخیره، ویرایش و بازگرداندن داده ها در یک پایگاه داده می باشد. در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی، DBMS امکان دارد داخلی(استفاده از مدیریت داخلی) یا خارجی(اتصال به مدیریت خارجی) باشد.
منابع خطا در سیستم های اطلاعات جغرافیایی:
کلیه اطلاعات جغرافیایی دارای نوعی خطا هستند. در تمامی مراحل، از جمع آوری داده ها تا کاربرد آنها و حتی بهره گیری از نتایج یک آنالیز روی آنها، نوعی خطا وارد کار می گردد. نکته مهم این است که هدف از بررسی خطاها، حذف این خطاها نبوده بلکه چگونگی کنترل آنها می باشد، زیرا در مواردی به دست آوردن پایین ترین سطح خطا، با صرفه ترین راه نیست . سطح خطاهای موجوددریک سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) بایدطوری هدایت شوند که اطلاعات حاصل از سیستم را از اعتبار ساقط نکنند.
محاسن یک سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS): محاسن یک سیستم اطلاعات جغرافیایی شامل موارد زیر می باشد:
- کیفیت بالای تحلیل داده ها وامکان تجزیه و تحلیل آنها با روش های پیشرفته.
- مدیریت و تغییرسریع حجم عظیمی از داده ها در زمینه های مختلف.
- روشهای بهتروجدیدتر برای تهیه نقشه های مختلف و امکان به روز کردن آنها. - امکان ایجادارتباط بین عوارض مختلف و اتصال حجم زیادی از اطلاعات آنها در جداول اطلاعاتی.
- کاهش زمان، هزینه و مواد مصرفی کار وپول ساز و اشتغال ساز بودن آن.
- استفاده وسیع آن در علوم مختلف.
- اداره وسازماندهی وسیعی از داده های زمین مرجع.
- به روز رسانی سریع و جمع آوری اطلاعات پراکنده.
- قابلیت بازبینی روشها.
- مدل سازی، فرضیه وآزمایش و پیشگویی.
معایب یک سیستم اطلاعات جغرافیایی: برخی ازمعایب یک سیستم اطلاعات جغرافیایی عبارتند از :
- جدید بودن این فناوری که باعث عدم استفاده وسیع درتمام علوم ونیز مشکل بودن آن می شود.
- عدم اطلاع از قابلیتهایGIS و نحوه استفاده از آن.
سیستم تصویری(Map projection) اطلاعات مکانی موجود در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی:
سیستم تصویری نقشه (Map projection): ازتعاریف مختلف سیستم تصویری می توان به چند مورد استاندارد شده آن اشاره كرد :
سیستم تصویر نقشه ترتیب سیستماتیك نصف النهارات و مدارات است كه سطح كروی و شبه كره را بر یك سطح مستوی نشان می دهد .
به عبارتی سیستم تصویری نقشه مبادرت به تصویر كردن سطح زمین یا قسمتی از آن می كند.
مکان یک جسم سه بعدی بر روی سطح زمین با اصطلاحات ریاضی و بسته به روش ترسیم مورد نظر، به صورت مختصات جغرافیایی و مختصات صفحه ای، تعیین می شود. یک سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS)، لازم است که همه داده های مکانی را به صورت مختصات جغرافیایی (طول و عرض جغرافیایی) ذخیره و استفاده نماید. در این سیستم در نهایت همه داده های مکانی روی کاغذ، فیلم یا صفحه نمایش همراه با مختصات صفحه ای پدیدار می شوند، بنابراین اغلب سامانه های اطلاعات جغرافیایی از روش ترسیم نقشه صفحه ای، برای ذخیره مختصات مکانی استفاده می کنند تا به این ترتیب از بروز تغییر شکل مکرر، از مختصات جغرافیایی به مختصات ترسیمی، در هنگام مشاهده داده ها جلوگیری شود.
سیستم های تصویری متنوع و گوناگونی تا كنون ارائه شده است. علت این است كه اصولاً چیزی به نام سیستم تصویر كامل، وجود خارجی ندارد. از این همه سیستم های تصویری نقشه كه به صدها نوع می رسند، تنها قریب بیست سیستم تصویر هستند كه عملاً در رقومی سازی نقشه ها و یا كلاً در كارتوگرافی مورد استفاده قرار می گیرند، كه به عنوان مثال می توان از سیستم تصویری Lambert Conformal Conic برای نقشه های كشوری و یا ایالتی و یا سیستم تصویری UTM كه جهان را به 60 زون تقسیم میكند، برای نقشه های ناحیه ای نام برد.
به طور كلی بهترین سیستم تصویر برای نمایش یك كشور با یك قاره سیستمی است كه كمترین تغییر شكل را نمایش دهد. در نتیجه با مقایسه نمودارهای مشابه برای چندین سیستم تصویری، می توان یكی را انتخاب نمود كه از بهترین كاربرد برخوردار است.
خصوصیات اساسی یك سیستم تصویر مناسب و استاندارد به شرح ذیل می باشد:
- ماهیت خطوط تغییر شكل، صفر یا تعداد نقاط تغییر شكل ( انحراف ) صفر باشد.
- نمای كلی سیستم تصو یر، برای تمام جهان یا برای یكی از نیم كره ها مقایسه سه سیستم تصویر ( لامبرت، مرکاتور و طول و عرض جغرافیایی )
انتخاب یك سیستم تصویری مناسب با مقیاس نقشه مورد نظر،ارتباط مستقیم دارد. چرا كه بعضی از سیستم های تصویری برای مقیاسهای بزرگ مناسب بوده و برخی دیگر برای مقیاسهای کوچکتر مناسب میباشند. بعنوان مثال برای مقیاس1:100000 یا مقیاس ناحیه ای، سیستم تصویری UTM مناسب ترین سیستم تصویری است.
این سیستم تصویری برای كل ایران به صورت یكپارچه مناسب نمی باشد چرا كه در محیطهای GIS این زونها به جای اینكه كنار هم قرار گیرند روی هم قرار می گیرند . در نتیجه نقشه ایران را نمی توان به صورت یكپارچه مشاهده كرد .
بهترین سیستم تصویری برای كل ایران سیستم تصویری Lambert Conformal Conic می باشد كه نقشه های عرضی را با كمترین خطا و انحراف طراحی می كند.
بر این اساس سیستم های تصویری مناسب با شكل كشورها طراحی شده است
+ نوشته شده در  شنبه بیست و نهم اسفند 1388ساعت 15:47  توسط مهدی | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو وبلاگ
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
این وبلاگ با هدف معرفی و گسترش
سیستم اطلاعات جغرافیایی در جهت
مدیریت بهینه منابع طبیعی راه اندازی
شده و جدیدترین وپیشرفته ترین منابع
را معرفی مینماید
نویسنده : مهدی نادری
کارشناسی اکتشاف معدن دانشگاه بیرجند
ٍٍEmail : MNaderi130@yahoo.com

پیوندهای روزانه
نقشه برداران TFT
وبلاگ GIS مهندس علی گنجی
وبلاگ دانشجویان سنجش از دور وGIS علوم و تحقیقات یزد
GEO - GIS
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
وبلاگ مهندس رئیسی
دانشنامه علوم زمین و آب
سایت تخصصی جی ای اس
وبلاگ مهندس محمد حمزه
وبلاگ دانشجویان جغرافیای طبیعی دانشگاه کردستان
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
هفته دوم تیر 1392
هفته سوم اسفند 1391
هفته چهارم بهمن 1391
هفته سوم بهمن 1391
هفته دوم بهمن 1391
هفته اوّل بهمن 1391
هفته دوم آذر 1391
هفته سوم مرداد 1391
هفته سوم اردیبهشت 1391
هفته دوم اردیبهشت 1391
هفته اوّل اردیبهشت 1391
هفته چهارم فروردین 1391
هفته اوّل فروردین 1391
هفته سوم اسفند 1390
هفته اوّل اسفند 1390
هفته چهارم دی 1390
هفته چهارم آذر 1390
هفته دوم آذر 1390
هفته اوّل آذر 1390
هفته چهارم آبان 1390
هفته دوم آبان 1390
هفته سوم مهر 1390
هفته چهارم شهریور 1390
هفته چهارم مرداد 1390
هفته سوم تیر 1390
هفته اوّل تیر 1390
هفته اوّل خرداد 1390
هفته سوم اردیبهشت 1390
هفته دوم بهمن 1389
هفته دوم دی 1389
هفته اوّل دی 1389
هفته دوم آذر 1389
هفته اوّل آذر 1389
هفته چهارم مهر 1389
هفته دوم مهر 1389
هفته سوم شهریور 1389
آرشيو
آرشیو موضوعی
Arc GIS Desktop
Arc GIS Server
Arc GIS Engine
Mobile GIS
َArc GIS
اتوکد
Goolge Map و Google Earth
دانلود نرم افزار
دانلود مقاله
سیستم ناوبری جهانی
ژئودزی
فتوگرامتری
برنامه نویسی
نقشه برداری
شبکه های کامپیوتری
پیوندها
شرکت ESRI
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM